Kültürel Miras Hıdrellez

Atalarımızdan Bugüne Hıdrellez Şenlikleri

Tarihi bulguların gösterdiğine göre insan oğulları ve kızları avcı toplayıcı yaşamdan yerleşik düzene, yani tarım hayatına geçtiklerinden bu yana, binlerce yıldır mevsim geçişlerini ve önemli doğa olaylarını kutlamaktalar.

Kakava Hıdrellez Şenlikleri

Takvimin henüz icat edilmediği dönemlerde atalarımız zamanı temel uğraşlarına göre düzenlerlerdi: Ürün ekip biçme, hasat, mevsim geçişleri, bağ bozumları, baharın gelişi, güneş ve ay tutulmaları, vb.

Şaman atalarımızdan yadigar, oldukça eğlenceli bir etkinlik olan ve tüm Türk dünyasında bilinen mevsimlik bayramlarımızdan biri de Hıdrellez’dir.

Kakava Hıdrellez Festivali

Hıdırellez günü, Gregoryen takvimine (Miladi takvimi) göre 6 Mayıs, eskiden kullanılan Rumi takvim olarak da bilinen Jülyen takvimine göre 23 Nisan gününe denk gelir.

6 Mayıs’tan başlayıp 4 Kasım’a kadar olan süre Hızır Günleri adıyla yaz mevsimini, 8 Kasım’dan 5 Mayıs’a kadar olan süre ise Kasım Günleri adıyla kış mevsimini oluşturmaktadır.

5 Mayıs günü gecesi kış mevsimi biter ve sıcak yaz günleri başlar. Doğa kış uykusundan uyanır. Her yer renklenir ve güzelleşir. Yazın gelişiyle birlikte kıştan kalma hastalıklar uçar gider, sofralara ve evlere bereket ve bolluk gelir.

5 Mayıs günü Hızır ve İlyas Peygamber’in yeryüzünde buluştuklarına inanılır. Efsaneye göre Hızır ve İlyas peygamberler yılda sadece bir kez bir araya gelirler.

Kakava Hıdrellez Şenlikleri

Dilimizde çokça andığımız Hızır peygamber (Bkz. kul sıkışmayına hızır yetişmez, hızır gibi yetişmek) zamanla İlyas peygamberi unutturmuş gibi görünmekte.

Efsanelere göre Hızır, hayat suyu (ab-ı hayat) içerek ölmezliğe ulaşmıştır. Zaman zaman  insanlar arasında dolaşarak zor durumda olanlara yardım edip bolluk-bereket ve sağlık dağıtır. Allah katında ermiş bir ulu kişidir. Hızır’ın nerede ve ne zaman yaşadığı belli değildir. Hızır, baharın ve yenilenmenin sembolüdür.

Kakava Hıdrellez Şenlikleri 2018 Edirne

Prof. Dr. Erman Artun, Hıdrellez kültürü ile ilgili yazdığı bir makalede Ahmet Yaşar Ocak’tan alıntıladığı bir bilgiyi paylaşarak Hıdrellez’in daha çok Hızır ile ilişkilendirilmesini şöyle açıklıyor: İslam öncesi devirlerde üç büyük kültürün hakim olduğu alanlarda bu yaz bayramı vesilesiyle kültleri kutlanan insanüstü varlıkların daha ziyade Hızır’ın şahsiyetine uygun düşmesi ve onunla bütünleşmesidir.

Hıdrellez geleneği 2017 yılında UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Temsili Listesi‘ne kaydedildi.

Daha önce aynı listeye kaydedilen geleneklerimiz şöyle:

Meddahlık, Mevlevi Sema Törenleri, Âşıklık Geleneği, Karagöz, Nevruz, Geleneksel Sohbet Toplantıları, Kırkpınar Yağlı Güreş Festivali, Alevi-Bektaşi Ritüeli: Semâh, Tören Keşkeği Geleneği, Mesir Macunu Festivali, Türk Kahvesi Kültürü ve Geleneği,  Ebru: Türk Kağıt Süsleme Sanatı, İnce Ekmek Yapma ve Paylaşma Kültürü: Lavaş ve Geleneksel Çini Ustalığı.

Hıdrellez Nasıl Kutlanır?

Her yıl büyük bir coşku ile kutlanılan Hıdrellez Şenlikleri için doğaya uyum sağlamak gerekir. Bunun için de geniş, açık, ağaçların bol olduğu yeşil bir alana gidilir. Eş dost bir araya gelinir ve danslar edilir, şarkılar söylenir. Köylerde küpler içine manilar konur, okunur. Çeşitli dilekler tutulur ve Hızır peygamberin dilekleri gerçekleştirmesi ümit edilir.

Tak takıştır sür sürüştür ve çekirdek ye! Kakava 2018

Hıdrellez günü salıncakta sallanmak salık verilir. Böylece hastalıklar ve kötü enerjiler bedenimizden uçar gider.

Akşam üstü Hıdrellez Ateşi yanar ve ateş sönmesine yakın üzerinden atlanır. Hastalıklar, kötülükler, dağlara taşlara olsun diyerek ateşe taş atılır.

Hayatımızda olmasını istediğimiz dilekleri bir kağıda yazarız veya çizeriz ve gidip bir gül ağacına bağlarız veya gömeriz. Hızıe ve İlyas peygamberler gece boyunca bu ağaçları dolaşırlar ve niyetlerimizi toplarlar. Kimisi sabah erkenden kalkıp dileklerini gül diplerinden toplar ve bir nehir kenarına gidip suya bırakır.

Hıdrellez Kakava Şenlikleri Edirne

Hıdrellez sabahı erken kalkmak iyidir. Evler temiz olmalıdır. Kapılara otlar asılır. Bolluk bereket gelsin diye yatarken cüzdanlar ve yemek kapları açık bırakılır. Kırlardan çiçek veya ot toplayıp onları kaynattıktan sonra suyu içilirse bütün hastalıklara şifa olacağına inanılır.

Kakava Şenlikleri ve Babafingo Efsanesi

Trakya bölgesinde Hıdrellez, Kakava Şenlikleri olarak da anılır.

Kakava Ateşinin yakılmasıyla başlayan kutlamalar Roman mahallelerinde sabaha dek sürer. Romanlar sabahın ilk ışıkları ile birlikte Tunca Nehri‘ne gider ve dans ederler. Evlenme çağına gelen genç kızlar ise en güzel elbise ve gelinliklerini giyip nehir kenarına gelerek göbek atarlar.

Kakava Hıdrellez Şenlikleri Edirne

Babafingo efsanesi, Trakyalılar için Samuel Becket’in Godot‘su gibi bir şey. Her yıl merakla beklenen ama bir türlü gelmeyen bir efsane!

Aslında babafingo, yelkenli gemilerde direklerin en üstteki parçasına verilen isim. Kitaplarında Halikarnas Balıkçısı papafingo olarak geçen şey.

Romanlar 5 Mayıs gecesini 6 Mayıs sabahına bağlayan vakitte, saat 4 ile 6 arasında Tunca Nehri’ne giderek suya girip yüzerler. Babafingo isimli efsanenin onlara bolluk, bereket, sağlık ve şans getireceğine inanırlar.

Hıdrellez Kakava Ateşi Edirne Sarayiçi Kırkpınar

Babafingo ile ilgili pek çok rivayet var. Hz. Musa döneminde romanlara önderlik etmiş bir figür olarak anılıyor. Kimi hikayelerde Babafingo Kızıldeniz‘in derinliklerine hapsedilmiştir, kimilerinde ise Hunlar’dan kaçarken Tuna Nehri‘nde kalmıştır. Hikayelerin yeri ve zamanı sürekli değişiyor ama değişmeyen tek şey Romanlara önderlik etmiş olan bu figürün bir nehirde olduğu ve günün birinde o nehirden çıkıp yine halkına ulaşacağı inancı.

Son yıllarda Tunca Nehri‘nin 6 Mayıs sabahı misafirleri oldukça fazla. Edirne Belediyesi’nin kurduğu platformlarda folklor ekipleri dans ediyor ve çeşitli şarkılar çalınıyor ve pek çok yerli ve yabancı turist Trakyalılar ile birlikte 9/8 şarkılara göbek atarak eşlik ediyorlar. Bir yandan da Babafingo‘yu arıyorlar. Ama ne yalan söyleyeyim, ben de daha kendisini göremedim. Tıpkı bu vatandaşımız gibi:

Edirne’de Hıdrellez ve Kakava Şenlikleri

Bir şaman ruh olarak ben de her yıl 5-6 Mayıs tarihlerini dört gözle beklerim. Doğanın uyanışı bahane. İnsanların bir araya gelip dans etmesini ve olumlamalar yapmasını şahane bir şey olarak düşünürüm.

Kakava Hıdrellez Edirne

Bu yıl da yine Sarayiçi Kırkpınar Er Meydanı‘na Kakava festivali için gittim fakat gördüğüm kalabalık karşısında nutkum tutuldu. Yaklaşık 60 bin kişinin alana akın edip göbek attığı söyleniyor!

Kakava Hıdrellez Edirne 2018 Sarayiçi Kırkpınar

Ateşin yakılmasının ardından dağıtılan pilavda ne tür bir izdiham manzarası vardı bilemiyorum ama Mimar Sinan’ın yaptığı ve Sarayiçi’ni merkeze bağlayan 60 metrelik Saray Köprüsü’nü insan trafiği sayesinde 40 dakikada geçtiğimi biliyorum! Ezilmediğime şükrediyorum. Babafingo bizi korumuş olmalı!

Dileklerimi bir dosya kağıdına çizdim, yazdım ve bir gül ağacına bıraktım. Hızır ve İlyas peygamberler umarım beni es geçmezler.

Kakava Hıdrellez Edirne

Hoş geldin Hızır günleri, hoş geldin yaz. Hala beklemedeyiz Babafingo.

Not: 2012 Kakava yazım için sizi şuraya alalım.

Gezgin Martı

Ölmeden Önce Yapılacak Şeyler

The Ultimate Bucket List 💚 Hayat kısa. Kuşlar uçuyor. Bu liste sürekli kendini...
Devamını Oku

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir